Parijs van 1450 tot 1640

Koninklijk bestuur

Het kostte Parijs enkele tientallen jaren om te herstellen van de Honderdjarige Oorlog tegen Engeland (±1339-1453) en de Zwarte Dood (1348).

Maar tegen het einde van de 15e eeuw had de stad een nieuwe start gemaakt. Parijs was trots op zijn rol als hoofdstad van de herenigde Franse natie. Koning François I (regeerde van 1515 tot 1547) belichaamde de nieuwe wereld van de Franse renaissance het meest. Hij was een enthousiast aanhanger van Italiaanse kunst en nodigde Leonardo da Vinci uit om op het paleis in Amboise te komen wonen. De kunstenaar bracht de Mono Lisa mee, die de hoeksteen van de Koninklijke kunstcollectie zou worden. In 1528 kondigde François aan dat hij van plan was naar het Louvre te verhuizen en gaf opdracht om het paleis ingrijpend te verbouwen. Onder de protestantse koning Henri IV, gekroond in 1589, werden nog meer schitterende gebouwen gebouwd. In 1593 bekeerde hij zich tot het katholicisme in een poging een eind te maken aan de godsdienstoorlogen die Frankrijk overspoelden in de 16e eeuw. Hij werd in 1610 vermoord en werd opgevolgd door zijn zoon Louis XIII.

Fontainebleau_guided_tour_1
Het schitterende chàteau van Fontainebleau herbouwd in opdracht van François I in de 16e eeuw

François Villon

François Villon (geboren in 1431) is een van de grootste Franse dichters, maar het verband met Parijs dat hij heeft is nogal bitter. Hij was afgestudeerd aan de Universiteit van Parijs en er was een carrière in het recht of in de kerk voor hem weggelegd. Maar in 1455 doodde hij een priester in een dronkemansruzie. Hierna zwierf hij door het land en verbleef in de gevangenis, in 1463 werd hij verbannen en niemand heeft ooit meer iets van hem vernomen. De gedichten van Villon zijn levendig en aangrijpend, maar vrij van zelfmedelijden. Hij wordt vaak gezien als de eerste culturele rebel van Frankrijk, maar er is weinig over hem bekend.

Koninklijk

Zelfs voor een koning gedroeg François I zich opvallend. Hij bracht zijn jeugd door op het kasteel Amboise aan de Loire, waarschijnlijk het eerste gebouw in Frankrijk dat in de Italiaanse stijl is herbouwd. Toen hij koning werd nodigde hij Leonardo da Vinci uit om in Amboise te komen wonen. François verhuisde constant van kasteel naar kasteel en hij liet ook nog twee prachtige paleizen bouwen in Fontainebleau en Chambord. Uiteindelijk besloot hij te gaan resideren in het Louvre en hij bracht er ook zijn kunstcollectie onder. Hij gaf orders om het paleis helemaal te herbouwen, maar overleed vlak nadat er met het werk was begonnen. Veel Parijse gebouwen dragen zijn merkteken, een salamander met de letter F.

francois
De despotische en grillige koning François I was ook een verfijnde heer uit de renaissance

Bartholomeusnacht

De brute moord op duizenden protestanten in Parijs op 24 augustus 1572 is een van de schokkendste gebeurtenissen uit de Franse geschiedenis. Het huwelijk tussen de zuster van koning Charles IX, de katholieke Marguerite de Valois, en de protestantse Henri van Navarra (de toekomstige Henri IV) was bedoeld om de twee partijen nader tot elkaar te brengen. Het tegengestelde gebeurde toen de koning onder druk van zijn moeder, Catherina de Medici, opdracht gaf de protestantse edelen die zich in het Louvre verzameld hadden voor het bruiloftsfeest, te vermoorden. In Parijs stierven drieduizend mensen en in de rest van Frankrijk nog meer. Het land werd nog 20 jaar lang geteisterd door burgeroorlogen.

De Medici-cyclus

Tussen 1622 en 1625 maakte Rubens 21 schilderijen over het leven van Maria de Medici, de moeder van Louis XIII. Maria, de tweede echtgenote van Henri IV, was slechtgehumeurd, lelijk en gevaarlijk, dus Rubens moest bijzonder diplomatiek te werk gaan. Hij legde omstandig uit dat de schilderijen allegorieën waren van hoe iemand er uit zou moeten zien en niet hoe iemand er uitzag. Op deze barokuitspattingen is een beeldschone Maria te zien, die arriveert in Frankrijk, trouwt en, vergezeld van een handvol goden, het land regeert. De werkelijkheid was anders, want zelfs haar echtgenoot zei dat ze de grootste lastpost was die hij ooit had ontmoet en haar zoon verbande haar uit Frankrijk. Ze overleed in Keulen, ironisch genoeg in een huis waar Rubens ooit had gewoond.

qw22
De briljante, maar hypochondrische, Richelieu, eerste minister van Louis XIII

l’Académie Française

Kardinaal Richelieu, eerste minister van Louis XIII, richtte in 1635 de Académie Française die nog steeds bestaat. Er zijn 40 leden en er komt alleen bij overlijden een plaats vrij. Ieder lid krijgt een rijkversierd zwaard en wordt aangesproken met monsieur, wat de vrouwelijke academici natuurlijk dwarszit. Richelieu, bezig een gecentraliseerde overheid te creëren, wilde dat de Académie de Franse taal zou codificeren. In 1638 begonnen de academici aan hun woordenboek. In 1694, na slechts 58 jaar, werd hun woordenboek gepubliceerd. Het is sindsdien regelmatig herzien.